The chaplaincy of Masses is an Altar.
A study on the unusual link between french juridical humanism and medieval canonical jurisprudence
DOI:
https://doi.org/10.4151/ISSN.07176260-Num.47-Fulltext.1328Keywords:
Altar, Felinus, Mass Chaplaincies, Rebuffus, TholosanusAbstract
This paper will mainly analyze the connection between the Altar and the Chaplaincy of Masses. Following a historical-dogmatic method, the origin and juridical support of this connection will be investigated. Starting from the proposal of Petrus Gregorius Tholosanus and Rebuffus, who assimilate the notions in question in the 16th century, we will finally arrive at a Decisio of the medieval Roman Rota, where the comparison seems to find its ultimate foundation
References
Addleshaw, George William Outram, Rectors, vicars and patrons in twelfth and early thirteenth century canon law (London & York: St. Anthony’s press, 1956).
Alejo Montes, Javier, “Cátedras y catedráticos de la Universidad de Salamanca en el último cuarto del siglo XVI: 1575-1598”, en Rodríguez-San Pedro Bezares, Luis (Edit.), Universidades hispánicas: colegios y conventos universitarios en la edad moderna (II) miscelánea alfonso ix, 2009 (Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca, 2009) 241-254.
Alonso Morán, Sabino, “La prebenda y las distribuciones en los cabildos”, Revista Española de Derecho Canónico, 8, 23 (1953) 395-429.
Anson, Peter, Churches their plan and furnishing (Milwaukee: the Bruce publishing company, 1948).
Avril, Joseph, “En marge du clergé paroissial : les chapelains de chapellenies (fin XIIe-XIII siècles)”, en Actes des congrès de la Société des historiens médiévistes de l’enseignement supérieur public, 22e congrès, Amiens. Clerc séculier au Moyen Age (1991) 121-133.
Bonner, Anthony, Doctor Illuminatus: A Ramón Llull Reader (Princeton: Princeton University Press, 1993).
Colvin, Howard, “The origin of chantries”, Journal of Medieval History, 26, 2 (2000) 163–173.
Davy, Marie-Madeleine, Iniciación a la simbología románica (1997; traducción de Magdalena Pascual, Madrid: Akal, 2007).
De Dios, Salustiano, “La doctrina sobre el poder del príncipe en el doctor Diego Espino de Cáceres”, Salamanca revista de estudios, 42 (1999) 59-79.
De La Fuente, Vicente, Historia eclesiástica de España, III (Barcelona: imprenta de Riera, 1855).
Ferraboschi, Mario,“Cappellania”, en Enciclopedia del Diritto, VI (Varese: Dott. A. Giuffrè editore, 1960) 257-260.
Flaiani, Enrico, “The Tribunal of the Roman Rota and its archives”, Mitteilungen Des Instituts Fur Osterreichisch Geschichtsforschung, 121, 2 (2013) 379-399.
Hani, Jean El simbolismo del templo cristiano (1978; traducción de Jordi Quingles, Barcelona, José J. de Olañeta Editor, 1983).
Hyver, L’abbé Charles, le doyen pierre grégoire de Toulouse et l’organisation de la faculté de droit à l’université de pont-à-mousson [1582-1597] (Pont-à-Mousson : Imprimerie Eugène Ory, Rue St -Laurent 66, 1874)
Lange, Hermann y Kriechbaum, Maximiliane, Römisches Recht im Mittelalter. Band II. Die Kommentatoren (Munich: C.H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung, 2007).
Ramis, Rafael, “Las referencias lulianas en el humanismo jurídico francés: Andreas Tiraquellus y Petrus Gregorius Tholosanus”, Anuario da facultade de Dereito da Universidade da Coruña, 17(2013) 471-486.
Righetti, Mario, Historia de la liturgia, I (Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1955).
Salonen, Kirsi, Papal Justice in the Late Middle Ages: The Sacra Romana Rota (New York: Routledge, 2016).
Savigny, Karl, Storia del diritto romano nel medio evo, II, parte secunda (Firenze: per Vincenzo Bateli e compagni, 1845).
Schulte, A.J, “Altar”, en Herbermann, Charles G. (Ed.), The Catholic Encyclopedia, I (New York: Robert Appleton company, 1907) 346-359.
Schwarz, Brigide, “The Roman Curia (until about 1300)”, en Hartmann, Wilfried, Pennington, Kenneth (Ed.), The History of Courts and Procedure in Medieval Canon Law (Washington D.C.: The Catholic University of America Press, 2016) 160-228.
Van De Wiel, Constant, History of canon law (Lovaina: Peeters publishers, 1991).
Van Hove, A.,“ Sandeo”, en Herbermann, Charles G. (Ed.), The Catholic Encyclopedia, XIII (New York: the encyclopedia press, inc., 1913) 435.
Von Schulte, Friedrich, Die geschichte der quellen und literatur des canonischen rechts von gratian bis auf die gegenwart, III (Stuttgart: verlag von ferdinand enke, 1880).
Wood-legh, K.L, Perpetual Chantries in Britain (Cambridge: Cambridge University Press, 1965).
Fuentes
Ayliffe, John, Parergon Juris Canonici Anglicani, Or, A Commentary by Way of Supplement to the Canons and Constitutions of the Church of England (London: Printed for the autor by D. Leach, 1726).
Azor, Juan, Institutionum moralium, in quibus vniuersæ quæstiones ad conscientiam recté, aut praué factorum pertinentes, breuiter tractantur Pars Secunda in qua de tertio et cuarto decalogi (Mediolani: Apud haer. Pacifici pontii, et Ioan, Baptistam Piccaleum Impressores Archiepiscopales, 1617).
Barbosa, Augustin, Juris ecclesiastici universi pars altera: in qua de locis & rebus ecclesiasticis simul abundè agitur, cum necessariis indicibus (Lyon: sumptibus Anisson & Posuel, 1718).
Cantini, Josepho, Institutions juris canonici ad clarissimorum virorum scripta diligenter exactae et in hac altera editione notis auctae Tomus Primus (Pisis: apud Nicolaum Capurro, 1816).
Collection Générale Des Décret Rendus Par L’assemblée Nationale, Faisant Suite À La Collection Des Décrets Sanctionnés Ou Acceptés Par Le Roi (París : Chez Baudouin, Imprimeur De L’assemblée Nationale, Rue Du Foin Saint-Jacques, N°. 31, Julio De 1790).
Do. De Rota Decisiones Novae Antiquae et Antiquiores. exactissime et vetustissimis manuscriptis exemplaribus emendatae & ex his complura inserta atque Omnia ex ordine collocata. Accesserunt praeterea suo ordine in finem cuiuslibet decisionis Do. Petri Rebuffi, Camilli Mellae, anto. Mariae Papazon., Guliel. Realis, et aliorum doctorissimorum virorum, additiones (Coloniae Agrippinae: apud Ioannem Gymnicum, sub monocerote, 1581).
Decretales D. Gregorii Papae IX. suae integritati una cum glossis restitutae ad exemplar romanum diligenter recognitae editio ultima (Lugduni: Sumptibus Ioannis Pillehotte, 1613).
Decretum Gratiani. Emendatum et notationibus illustratum una cum glossis, Gregorii XIII Pont. Max. Iussu Editum: ad exemplar Romanun Diligenter recognitum Editio Ultima (Lugduni: Sumptibus Ioannis Pillehotte, 1613).
Durand de Maill ane, Pierre Toussaint, Dictionnare de Droit Canonique et de Practique Beneficiale Tomo Premier (Lyon : Chez Joseph Duplain libraire, 1776).
Durandus, Gulielumi, Rationale Divinorum Officiorum libri I (Lugduni: Sump Antonii Cellier patris & filii in vico mercatorio sub signo D. Antonii, 1672).
Felinus, Sandei, Commentariorum ad V libros Decretalium Pars Prima (Lugduni: 1587).
Felinus, Sandei, Commentariorum ad Quinque libros Decretalium Pars tertia (Venetiis: 1601).
Filliuci, Vicentii, Ad duos priores tomos quæstionum moralium appendix posthuma de statu clericorum, quinque tractatus complectens qui in prima editione maximè desiderabantur (Lugduni: svmptibvs lacobi cardon et petri cavellat, 1625).
García, Nicolao, Tractatus de Beneficiis amplissimus et doctissimus, II (Coloniae Allobrogum: apud Philippum Albertum, 1618).
Gregorius Tholosanus, Petrus, Syntagma iuris universi atque legum pene omnium gentium, et rerum publicarum praecipuarum, in tres partes digestum, Pars II (Lugduni: apud Joannem Pillehotte, Segunda edición, 1587).
Guyot, Joseph-Nicolas, Répertoire universel et raisonné de jurisprudence civile, criminelle, canonique et bénéficiale, III (París: Visse, 1784).
Leone, Alphonsus de, De officio capellani siue qualiter sacerdos ratione beneficii, seu capellaniae, legati, aut salarii obligari possit ad missas pro alio celebrandas (Neapoli: typis Francisci Sauij typographi Curiae archiepiscopalis, 1635).
Mostazo, Francisci, Tractatus de causis piis in genere, et in specie, I (Venetiis: Ex Typographia Balleoniana, 1735).
Nussi, Vincenzo, Conventiones de rebus ecclesiasticis inter S. Sedem et civilem potestatem variis formis initae ex collectione romana (Moguntiae: Sumptibus Francisci Kirchheim, 1870).
Pérez De Lara, Ildephonsi, De anniuersariis et capellaniis libri duo (Lugduni: sumptibus Petri Cheualier, 1672).
Rebuffus, Petrus, Concordata inter sanctisimo dominum nostrom Papam Leonem decimum & sedem apostolicam ac christianissimum dominum nostrum regem franciscum huius nominis primu & regnum aedita Cum interpretationibus aegregij viri D. Petri Rebuffi (Paris: Apud Galeotum pratensem ad prima columman regii palatii, 1545).
Rebuffus, Petrus, De Decimis, en De Tractatus Novem (Lugduni: ad Salamandrae apud Claudium Sennetonium, 1566).
Rebuffus, Petrus, Praxis Beneficiorum (Lugduni: apud Clementem Baudin, 1570).
Selvagius, Julio Laurentio, Institutionum canonicarum libri tres ad usum seminarii Neap. Tomus II. Lib. II. III (Neapoli: excudebat Josephus de Dominicis, 1770).
Spino, Didaco, Speculum testamentorum sive thesaurus universae iuris prudentiae (Metymnae a Campo: Excudebat Iacobus a Canto, 1593).
Vallensis, Andreae, Paratitla sive summaria et methodica explicatio decretalium D. Gregorii papae IX (Coloniae Agrippina: apud Andream Bingium bibliopolam in laureto, 1661).
Van Spen, Zegeri Bernardi, Ius ecclesiasticum universum caeteraque scripta Omnia. Editio Novissima, III (Venetiis: Apud Antonium Graziosi, 1769).
Von Riegger, Paul Joseph Ritter, Iustitutiorum jurisprudentiae ecclesiasticae, III (Venetiis: Sumpt Haeredis Nicolai Pezzana, 1786).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Revista de Estudios Histórico-Jurídicos

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
All contents are distributed under a Creative Commons license of "Attribution 4.0 International" (CC-BY). Full or partial reproduction of the article must cite the Journal and the authors.



